عزيز الله بيات

270

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

منصوب شد و تا سال 568 هجرى در اين سمت باقى بود . در سال 557 هجرى در جنگ گرجيان را شكست داد و قسمتى از اران و آذربايجان شمالى را تصرف كرد . محمد جهان‌پهلوان ( 568 - 582 ه . ق . ) ( 1172 - 1186 م . ) بعد از درگذشت ايلدگز ، پسر بزرگ او نصرت الدين محمد جهان‌پهلوان به جاى پدر نشست . به فرمان وى برادرش مظفر ابن قزل ارسلان به حكومت آذربايجان منصوب شد . در سال 570 هجرى با سلسله احمد يليان جنگيد و تبريز را تصرف كرد . مظفر عثمان ( 582 - 587 ه . ق . ) ( 1186 - 1191 م . ) بعد از مرگ محمد جهان‌پهلوان ، برادرش قزل ارسلان در دستگاه طغرل سوم زمام امور را در دست گرفت . ديرى نگذشت كه با طغرل اختلاف نظر پيدا كرد ، تا جايى كه طغرل را به زندان افكند . قزل ارسلان در سال 587 هجرى ناگهان كشته شد . قتل او را به فرقه اسماعيليه نسبت داده‌اند . نصرت الدين ابو محمد جهان‌پهلوان ( 587 - 607 ه . ق . ) ( 1191 - 1220 م . ) بعد از كشته شدن قزل ارسلان برادرزاده‌اش نصرت الدين ابو بكر جانشين او شد . در سال 599 هجرى در جنگى از تامارا حاكم گرجستان شكست خورد و در نتيجه نواحى شمالى رودخانه ارس از تصرف او خارج شد . در سال 600 هجرى مراغه را در محاصره گرفت و پس از مدتى آن شهر را از تصرف احمديليان خارج كرد . مظفر الدين ازبك ( 607 - 622 ه . ق . ) ( 1210 - 1225 م . ) مظفر الدين ازبك بعد از برادرش نصرت الدين به جاى او نشست . در سال 617 هجرى مغولان آذربايجان را تصرف كردند . مظفر الدين كه تاب مقاومت در برابر آنها را نداشت ، بناچار از در صلح درآمد . در سال 622 هجرى ، زمانى كه از حركت سلطان جلال الدين خوارزمشاه به سمت آذربايجان آگاه شد ، تبريز را رها كرد و به گنجه گريخت . اتابك خاموش ، قزل ارسلان ازبك ( 622 - 626 ه . ق . ) ( 1225 - 1228 م . ) بعد از درگذشت اتابك ازبك ، فرزندش قزل ارسلان كه كر و لال مادرزاد بود ، جانشين پدر شد . در سال 626 اتابك خاموش در گنجه به خدمت جلال الدين خوارزمشاه رسيد و از در اطاعت درآمد . چندى نگذشت كه در نواحى الموت درگذشت .